Küçük değişiklikler DEHB ile ilişkili zorluklarla baş edebilme becerinizi büyük ölçüde etkileyebilir. Aşağıdaki bölüm online yardım ve tavsiyeleri içermektedir. Bunlar DEHB'nin belli yönlerine parmak basmak ve DEHB’si olan kişiler ve bu hastalıkla beraber yaşayan, çalışan ve eğlenen insanlar arasındaki etkileşimi geliştirmek için tasarlanmışlardır.

Öğretmen Tavsiye Formu

Veli Tavsiye Formu

Ergen Tavsiye Formu

Öğretmenler için Bilgi

DEHB davranışlarının 'toplum genelinde' kabul edilemez olması sonucunda birçok çocuğun kendine güveni önemli ölçüde zayıflamış ve sosyal becerileri sınırlanmıştır. Bu çocukların başarılarıyla güven ve gurur duymasını sağlamak, okuldaki ve ev ortamındaki yapıya bir takım yaklaşımı ile mümkün olacaktır. Takım, bir öğrenciyi, anne babayı, öğretmeni (veya öğretmenleri), okul revirini ve çocuğa bakan sağlık çalışanını içermelidir.

Aşağıdaki bilgiler Sid Richardson Akran Okulu Üniversitesi İş birliği Projesi, Teksas A&M Üniversitesi-Corpus Christi ve Corpus Christi Bağımsız Okul Bölgesi (Sid Richardson Fellow School - University Collaborative Project, Texas A&M University-Corpus Christi and the Corpus Christi Independent School District) kapsamında yaratılan Öğretmen Notları serisinin bir parçasıdır. Sınıfta DEHB’si olan öğrencilere bakan öğretmenlere yardımcı olması için tasarlanmıştır.

Öğrenmek için Bir Ortam Oluşturun

• DEHB’si olan çocukları, genel sınıf oturma düzeninin dışında olmamak kaydıyla masanızın yakınına oturtun.
• Öğrencileri ön sıraya oturtun.
• Çevrelerinde olumlu rol modellerinin olmasını sağlayın.
• Arkadaşlar arası öğretimi ve iş birlikçi öğrenimi destekleyin.
• Camlar, klimalar, kaloriferler ve benzeri dikkat dağıtıcı unsurlardan uzak durun.
• Değişim zordur. Bu yüzden geçişleri, fiziksel olarak yeniden konumlanmayı, plan değişikliğini ve bozucu unsurları engellemeye çalışın.
• Öğrenciler için etkenlerin azaltıldığı bir çalışma alanı yaratın.
• Anne ve babayı, çalışma için belirli zaman ve rutinlerin oluşturulduğu, ödevlerin anne ve baba tarafından kontrol edildiği ve periyodik defter ve/veya kitap ve çanta düzeninin yapıldığı bir ortam oluşturmaları için destekleyin.

Talimatları Dikkatli bir Şekilde Verin

• Sesli talimat verirken göz teması kurun.
  
  * Talimatların açık, kısa ve günlük talimatlar içinde tutarlı olmasını sağlayın.
• Karışık talimatları basitleştirin.
• Öğrencilerin, bir ödeve başlamadan verilen talimatları gerçekten anladığından emin olun.
• Gerektiğinde talimatları sakin ve pozitif bir şekilde tekrarlayın.
• DEHB’si olan çocukları yardım istemeleri konusunda destekleyin.
  
  *Zaman içinde verdiğiniz yardımı azaltın, fakat DEHB’si olan çocukların diğer çocuklara göre daha uzun bir süre yardıma ihtiyacı olduğunu unutmayın.
• Ders notları için günlük bir defter tutulmasını şart koşun ve:
  
  *Öğrencinin her gün tüm ödevlerini doğru bir şekilde not ettiğinden emin olun (gerekirse yardımcı olun)
  
  *Not defterini, ödevlerin bittiğini onaylamak için her gün imzalayın (anne ve babalar da imzalamalıdır).
  
  *Not defterini anne ve baba ile günlük iletişiminizde kullanın.

Ödevlerin Verilmesi

• Her seferinde tek bir görev verin.
• Sık sık kontrol yapın ve destekleyici olun.
• Her öğrencinin kuvvetli ve zayıf yönlerini belirleyin.
• Özel eğitim personeli ile yapılan konsültasyon ve bireyselleştirilmiş eğitim programına dayalı olarak, ödevleri gerektiği ölçüde modifiye edin.
• Dikkat genişliği yerine bilgiyi sınadığınızdan emin olun.
• Bazı görevler için daha fazla zaman tanıyın. Yavaş çalışan ve daha fazla zamana ihtiyacı olan DEHB sahibi çocukları cezalandırmayın.
• DEHB’si olan çocukların çabuk sinirlendiğini unutmayın. Stres, baskı ve yorgunluk, istenmeyen davranışlara sebep olabilir.

Kendine Güvenin İyileştirilmesi ve Davranışların Değiştirilmesi

• Başlarında durun ve sakin bir şekilde disiplin verin.
• Bir suçun oluştuğunu tartışma veya kavga yaratmadan belirtin.
• Kötü davranışların sonuçlarını önceden belirleyin.
• Yaptırımları hemen uygulayın.
• Uyumlu davranışları sık sık kontrol edin.
• Sınıf kurallarını tutarlı bir şekilde uygulayın.
• İlaç ile ilgili hatırlatmaları özel bir ortamda yapın.
• Destekleyici olun.
• Eleştirici olmaktan çok mükâfatlandırıcı olun.
• İyi davranışları ve performansı hemen takdir edin.
• Etkili olmayan ve motive etmeyen davranışları değiştirin.
• Çocuğu desteklemenin yollarını bulun.

Veliler için Yardımcı Tavsiyeler

Çocuğunuza hitap şekliniz ve onunla karşılıklı konuşmalarınız, onun sizinle konuşma şekli ve davranışları üzerine doğrudan etkili olacaktır. Aranızdaki ilişkiyi ve iletişimi ne kadar geliştirirseniz, DEHB’si olan çocuğunuzun sağlıklı ve sorumluluk sahibi bir yetişkine dönüşümüne o kadar yardımcı olursunuz.

Genelde, anne babalar ve çocukları doğal bir şekilde ve düşünmeden iletişim kurmaktadır. Böyle iletişim kurmanın hem olumlu hem de olumsuz yanları vardır. İlişki sakin, yakın ve saygılı bir şekilde sürerse duygular göz önünde bulundurularak sohbetler daha kolay bir şekilde ilerler. Oysa çatışma, inatlaşma ve itaatsizlik ilişkileri gerdiğinde, veli ve çocuk arasındaki ilişkinin çökmesi çok kolaydır. Olumsuz etkileşim döngüsünden çıkmanın en iyi yollarından birisi, çocuğunuzla konuşma şeklinizi değiştirmektir.

Duyguları Kontrol Altında Tutun

Bazı durumlarda tansiyon artınca, olumsuz duygular, öfke ve alınganlık, aile içindeki iletişimin önüne geçebilir. Duygular, ses tonunuzda, duruşunuzda, hareketlerinizde ve kullandığınız kelimelerde kendini belli etmektedir.

Bu tür duygular baş gösterdiğinde veya çocuğunuzla aranızda bir tansiyon oluştuğunda geriye doğru bir adım atıp:

• Çocuğunuza bakın.
• Çocuğunuzun vücut dilini, surat ifadesini, ses tonunu, konuşma hızını ve kelime seçimlerini fark edin.
• Kendi duygularınıza ve onun duygularına kulak verin.
• Gerçekten ne olduğunu görün ve analiz edin.

Artık gerçek duygularınızı söyleyebilirsiniz. Bunu sakin, tehdit edici olmayan pozitif bir şekilde yapabilirsiniz.

Konuşma Şeklinizi Değiştirin

Kimse kendisine bağırılmasından hoşlanmaz. Sesinizin, beklediğiniz tepki üzerinde direk olarak bir etkisi bulunmaktadır. DEHB’si olan çocuklar söz konusu olduğunda:

• Ses ton ve yüksekliğini düşürün.
• Daha yavaş konuşun.
• Gözlerine direk olarak baktığınızdan emin olun.
• Mümkün olduğu kadar az kelime kullanmaya çalışın.
• Verdiğiniz mesaj kısa ve net olsun.

'Hayır' Kelimesini Değiştirin

DEHB’si olan çoğu çocuk 'hayır' kelimesini o kadar çok duyar ki, bir süre sonra, anlaşılması için tekrar tekrar söylenmesi gerekir. Başka birçok alternatif vardır; sadece biraz düşünceli olmayı ve denemeyi gerektirir. Örneğin:

• Başka bir seçenek sunun ('Kâğıt üzerinde lütfen sadece pastel kullan.')
• Bilgi verin ('Böyle yaparsan o kırılacak.')
• Destekleyici olun ('Cevaba gittikçe yaklaşıyorsun.')
• 'Dur!' deyin
• Hayır veya dur demeden önce söylenebilecek başka şeyleri düşünün ('Burada ağaçlara tırmanamayız.')

Dinleme Alışkanlıklarınızı Uyarlayın

Dinlemek, bir veli-çocuk iletişiminde söyledikleriniz kadar önemlidir. Çocuğun söylediklerini dinlemek ve ilgi göstermek iki tarafın da saygı göstermesini sağlar ve nezaketin değerini gösterir. İşte birkaç tane olumlu dinleme alışkanlığı:

• Söylenenlerdeki olumlu öğeleri bulmaya çalışın.
• Karşı tarafın bakış açısını anlamaya çalışın.
• Pozitif ve yargılayıcı olmayan 'ben' ifadeleriyle cevap verin
• 'Ben' olarak gizlenmiş 'sen' ifadelerinden kaçının (örn. 'bence sen anlamıyorsun').
• Kişinin söylediğinden ne anladığınızı kendi kelimelerinizle geri iletin.

Beraber Çalışın

Ortak başarının anahtarı, iki tarafın da bir şey kazanmasından geçmektedir. Çocuğunuzun momentum ve enerjisinin size karşı değil, sizin için çalışmasını sağlayın. Problemleri çözmek, aşağıdakiler geçerli olduğunda daha kolaydır:

• Her bir kişinin fikir ve çözümleri masaya yatırıldığında.
• Çocuğunuzun daha iyi bir bakış açısına sahip olmasını ve düşünmemiş olduğu şeyleri düşünmesini sağlayan sorular sorduğunuzda.
• Bir konuda anlaşamasanız da bu konuda konuştuğunuzu belirttiğinizde.
• Meseleleri tartışmaya açık bıraktığınızda.
• Süreci, üzerinde anlaşılan hususları gerçekleştirerek devam ettirdiğinizde.
• Tartışmalar bittiğinde ve bazı konular çözülmediğinde, neden bazı şeylerin kabul edilebilir olmadığına açıklık getirdiğinizde.

Not: Ergenler söz konusu olduğunda, emir vermektense, sizinle iletişim kurmasını sağlayan sorular sormanız onları motive etmekte, onları konuyu düşünmek için motive etmekte ya da daha derin bir tartışmanın önünü açmaktadır.

Eğlenin!

Çocuğunuzla mümkün olduğu kadar pozitif etkileşimde bulunmanız olumludur. Beraber oynayın, ilgi alanlarını ve hobilerinizi paylaşın ve birbirinizin varlığından zevk almak dışında bir amacınız olmadığında beraber gezin ve konuşun.

DEHB’si olan Ergenler için Yardımcı Tavsiyeler

adhdezine.com'daki, Ergenlerde DEB/DEHB... FaRkLı Olmak Sorun Değildir adlı makalesinde, yazar ve DEHB koçu ve danışmanı Judie Gade, 'NASIL düşündüğünüzü kimsenin (ör.sadece SİZ olduğunuz için velileriniz ve öğretmenleriniz 'daha başarılı OLABİLİRSİN' diyor, çocuklar alay ediyor) anlayamadığını fark etseniz nasıl hissedeceğinizi bir düşünün.' diyor. 'Bunun üstüne bir de okulda derslere konsantre olamıyorsunuz, bir sayfayı anlamak için 10 kere okumanız gerekiyor, yaptıktan hemen sonra pişman olduğunuz aptalca şeyler yapıyorsunuz ve buna ek olarak ergenlik çağındaki zorlukları yaşıyorsunuz?' Eğer bu size sizi hatırlatıyorsa, yalnız değilsiniz. DEB/DEHB’si olan bir çocuğun zihnine hoş geldiniz!

Zaman sizin için farklı bir kavram olduğundan, aşağıdakileri yapmanız önemlidir:

• Günlükler, saatler ve alarmlar gibi sürekli olarak hatırlatma işlevi gören araçları ve gereçleri kullanın.
• Raydan çıkmamanız için size destek olabilecek bir arkadaş veya sınıf arkadaşı bulun.
• Size yardımcı olabilecek anlayışlı arkadaşlar, öğretmenler ve diğer yetişkinler bulun.
• Bilgisayar oyunları oynarken sürenizi sınırlayın ve bu süreye uyun.

Yaptığınız işler son derece başarılı olduğunda, kendinizi yine uygunsuz davranışlara dönüş yapmak üzere bulduğunuzda aşağıdakilere ihtiyacınız olabilir:

• Bunu fark etmeniz için bir arkadaştan veya öğretmenden yardım almak.
• Çoğu zaman sorunlara eşi görülmemiş çözümler sunuyorsunuz ve bundan dolayı düzenli olarak destek görmeli ve takdir edilmelisiniz.

Dikkatinizi toplayabilmek ve dikkat dağıtıcı unsurları asgari düzeye indirmek için:

• Camlardan, kaloriferlerden ve ilgi çeken diğer unsurlardan uzak durun.
• Tahtanın yakınında ve diğer öğrencilerin önünde oturun.

Aşağıdakileri bularak birisiyle beraber çalışmanın meyvelerini toplayın:

• Sınıfta veya laboratuarda başarılı olan öğrenci eşler.
• Velilerinizden veya öğretmenlerden yardım.

Aşağıdakileri konuşarak öğretmenlerinizin DEHB durumunuzu ve sizi daha iyi anlamasını sağlayın:

• Hareket etmenizin bazen dikkatinizi daha iyi toplamanıza yardımcı olması.
• Nazik söz ve davranışlara, bağırma ve öfkeye göre daha iyi tepki verdiğinizi.
• Bağırmanın sizi uzaklaştırması ve bu konuda bir şey yapamamanız. Stresin sizi daha da uzaklaştırabileceği.
• Güldürülmenizin sizi, zorlayıcı bile olsa, daha iyi bir dinleyici ve daha sadık bir öğrenci yapacağı.

Dışlanmış hissettiğinizde, potansiyel olarak olumsuz olan şeyleri pozitif eylemlere çevirin:

• Spor yapmak, okumak, hobi, el işi veya başarılı olabileceğiniz diğer ilgi alanlarına 'bağımlı hale gelin'.
• Sosyal zorlukların üstesinden gelmek için inatçı olmayın, sınıfın önünde çok hareketli olup rol yapmayın, umursamaz olmayın, yasal olmayan ilaçlar veya alkol almayın.

DEHB'nin Farklı Yüzleri hakkında daha fazla bilgi edinin.