DEHB'nin teşhisi zor olabilir ve birden fazla kaynaktan bilgi alınmasını gerektirebilir.

Bu teşhis uygun bir zamanlama ve kapsamlı bir değerlendirmeyle, DEHB alanında uzmanlığı olan bir çocuk/ergen psikiyatristi veya bir çocuk doktoru tarafından yapılmalıdır. Buna çocuk, çocuğun ebeveynleri, bakıcıları ve çocuğun okulu da dahil edilmeli, çocuğun çevresindeki kültürel faktörler de göz önünde bulundurulmalıdır. Eğitimsel veya klinik psikologları da içerebilecek çok disiplinli bir değerlendirme, önem arz eden diğer hastalıkların bulgularını gösteren çocuklar için tavsiye edilebilir.

Yüksek ölçüde hiperaktif, dikkatsiz, veya dürtüsel olan herkeste dikkat bozukluğu bulunmamaktadır. Uzmanlar ve doktorlar bir DEHB teşhisinde aşağıdakilerin de mevcut olduğunu dikkat almalıdır:

• Bulgular, çocuğun gelişimini engelleyebilecek ölçüde en az altı aydır sürmektedir
• Sosyal veya akademik fonksiyonlarda önemli ölçüde bozulma olduğuna dair klinik açıdan önem arz eden açık deliller olmalıdır
• Bozukluk iki veya daha fazla ortamda (genelde ev veya okul) görülmektedir
• Bu bozukluğa sebep olan bulguların bazıları yedi yaşından önce mevcuttur
• Bulgular sadece yaygın gelişimsel bozukluk, şizofreni veya diğer bir psikotik bozukluk esnasında ortaya çıkmamakta ve depresyon veya anksiyete gibi diğer zihinsel bozukluklarla pek açıklanmamaktadır

DEHB semptomları yaş grubuna göre farklılık gösterdiğinden, doktorlar bu gruplar için farklı semptomlara dikkat etmektedir:

Çocukluk döneminde DEHB

Ergenlik döneminde DEHB

Yetişkinlik döneminde DEHB

Çocukluk Döneminde DEHB

Çocukluk dönemi DEHB için teşhis kriterleri

DEHB için yardım almanın ilk adımı çocuğunuza doğru teşhis konmasından geçer. DEHB teşhisinin ardından, bir takım tedaviler fayda sağlayabilmektedir. Konulan teşhis, doktorun çocuğunuza uygun bir tedavi programı konusunda karar vermesini kolaylaştıracaktır.

Aşağıdaki bilgiler DEHB'ye işaret edebilecek davranışları ve belirtileri tanımlamanıza yardımcı olmak için verilmiştir. Bu semptomların herhangi birini fark ettiğinizde doktorunuza danışın. Semptom kontrol listesinin çıktısını almak doktorunuzla yapacağınız görüşmenin hazırlığında size yardımcı olacaktır.

Teşhis Alt Tipleri

DEHB’si olan insanların çoğu dikkatsizlik ve hiperaktivite-dürtüselliğin baskın olduğu tipin bir kombinasyonunu yaşamaktadır. Genel olarak, bir semptom diğerlerine göre daha baskın olma eğilimindedir. Doktorlar bu düzenleri ayırt edebilmek için DEHB teşhisini üç alt sınıfa ayırmaktadır.

1. Hiperaktivite-dürtüselliğin baskın olduğu tip

Aşağıdaki özellikleri taşıyan bir kişiye hiperaktivite-dürtüselliğin baskın olduğu DEHB teşhisi konabilmektedir:

• Hiperaktivite-dürtüsellik tipinin altı (veya daha fazla) semptomu
• En az altı ay süren, altıdan daha az dikkatsizlik belirtsi. Dikkatsizliğin halen önemli bir işaret olabileceğini hatırlamakta fayda vardır

2. Dikkatsizliğin baskın olduğu tip

Aşağıdaki özellikleri taşıyan bir kişiye dikkatsizliğin baskın olduğu DEHB teşhisi konabilmektedir:

• Dikkatsizlik tipinin altı (veya daha fazla) semptomu
• En az altı ay süren, hiperaktivite-dürtüsellik tipinin altıdan az sayıda bulgusu

3. Kombine Tip

Aşağıdaki özellikleri taşıyan bir kişiye kombine DEHB teşhisi konabilmektedir:

• Altı (veya daha fazla) hiperaktivite-dürtüsellik tipi semptomu
• En az altı ay süren, altı (veya daha fazla) dikkatsizlik tipi bulgusu

Kombine tip, DEHB’si olan çocuk ve ergenlerde en çok teşhis edilen DEHB alt tipidir.

Ergenlik Döneminde DEHB

Ergenlik döneminde DEHB'nin değerlendirilmesi ve teşhisi

DEHB tek bir kan testi veya fiziksel muayene ile tespit edilemediğinden, teşhis ancak, semptomlar uzun bir süre baş gösterdiğinde ve bir ergenin fonksiyon gösterme kabiliyetini etkilediğinde konulabilmektedir. Bu noktada, DEHB konusunda tecrübeli bir doktor, teşhis oluşturulması ve bir tedavi gerekip gerekmediği konusunda karar vermesi için bu sürece dahil edilmelidir. Doktor ayrıca, ilgili öğrenim bozukluklarının ve diğer hastalıkların olmadığını teyit etmek ve kuvvetli ve zayıf noktaları belirlemek üzere psiko-eğitimsel bir değerlendirme talep edebilir.

Ergen kızlarda DEHB ile ilgili bir not

DEHB, kızlarda ve kadınlarda gizli bir bozukluk olabilmektedir. Bu çoğu zaman eğitim ve tıp camiası tarafından görmezlikten gelinmekte veya yanlış teşhis edilmektedir. Sonuç olarak birçok kız ve kadın bu bozukluğu sessizce yaşamaktadır. Ergenlik ve yetişkinlik döneminde DEHB'nin ciddi sonuçları göz önünde bulundurulduğunda, ergen kızlarda bu bozukluğun varlığı konusunda bilinç yaratılmasının aciliyeti açıkça ortaya çıkmaktadır.

DEHB’si olan ergen kızlar çoğu zaman okuldaki başarısızlıkları kronik ve sorunlu bir hal almadan tespit edilmemektedir. Bunun oluşumunu veya daha kötüye gitmesini engellemek için erken teşhis ve tedavi esastır.

Yetişkinlik Döneminde DEHB

Yetişkinlerde DEHB'nin teşhisi

DEHB, ev ve iş hayatını ciddi bir şekilde etkilediğinden ilk adım doğru bir teşhistir. Pozitif bir teşhis birçok soruna, harekete ve tepkiye açıklık getirebilmektedir. Bu, aynı zamanda doğru tedavinin uygulanmasının da kapısını da açabilmektedir. Doğru bir teşhis koyabilmek için doktor aşağıdakileri göz önünde bulunduracaktır:

• Geçmiş ve mevcut DEHB belirtileri
• 'Birlikte var olan' bozuklukların (örneğin: depresyon, bipolar bozukluk, madde suistimali bozuklukları veya öğrenme bozuklukları) belirtileri
• Okul, iş ve sosyal yaşam
• Aile, arkadaşlar ve işverenlerden alınan bilgiler

Teşhis koyarken, doktor ayrıca uygun bir tedavi planı tavsiyesinde bulunacaktır.

DEHB nedenleri konusunda daha fazla bilgi edinin.